Zorgprogramma Stemmingsstoornissen
 

Behandeling

Doel van de behandeling is het verminderen van de ernst van de klachten en symptomen van de ziekte. De behandeling vindt zoveel mogelijk in de polikliniek plaats. Wanneer tijdelijk een meer intensieve behandeling noodzakelijk is (thuiszorg, deeltijdbehandeling of een opname) wordt dit overlegd met de behandelaar van de polikliniek of met de vrijgevestigde behandelaar. Bij de zorg worden zonodig ook familieleden of andere belangrijke personen uit uw directe omgeving betrokken.

Met behulp van vragenlijsten zal regelmatig worden nagegaan hoe het met uw klachten gesteld is en in hoeverre u tevreden bent over de behandeling. De zorg wordt stap voor stap aangeboden en er wordt steeds gekeken welke behandeling voor u de beste resultaten geeft. 

Kortdurende behandeling
Voor veel mensen die voor het eerst een depressie doormaken kan een kortdurende behandeling voldoende zijn. Deze bestaat in principe uit vijf gesprekken die binnen enkele maanden worden gevoerd. Daarnaast hoort bij dit aanbod voorlichting (via diverse folders, boeken, video's en cursussen) en kunnen medicijnen worden voorgeschreven.

Intensievere behandeling via het zorgprogramma
Voor mensen met langdurige of herhaalde depressies of met een manisch-depressieve stoornis is een aanbod van kortdurende behandeling niet voldoende. Voor deze mensen biedt het zorgprogramma een aantal voorzieningen dat op elkaar aansluit:

• poliklinische behandeling, zowel in de diverse GGZ-instellingen als bij vrijgevestigde psychiaters en psycholoog-psychotherapeuten

• mogelijkheden voor (tijdelijke) intensieve thuiszorg

• voorzieningen voor deeltijdbehandeling

• mogelijkheden voor opname en behandeling op een open of eventueel gesloten afdeling

Voor de behandeling van depressies en de manisch-depressieve stoornis zijn verschillende mogelijkheden:

Depressies

• Psychotherapie
  Bij niet al te ernstige depressies is psychotherapie voor veel mensen een werkzame behandeling. Wanneer dit als eerste behandeling aangeboden wordt, zal het meestal gaan om een beperkt aantal (12-16) behandelingen volgens een vaste methode: cognitieve gedragstherapie of interpersoonlijke therapie. Als deze therapieën niet helpen kunnen andere en vaak ook meer langdurige vormen van psychotherapie in aanmerking komen. Daarnaast kan het zinvol zijn om psychotherapie en medicijnen te combineren.

• Medicijnen
  Vooral voor mensen met een ernstige depressie zal in eerste instantie een behandeling met antidepressiva aangeboden worden. Een bepaald antidepressivum dient gedurende minimaal 4 weken te worden gebruikt, alvorens bepaald kan worden of het middel wel of niet het gewenste resultaat heeft. Wanneer het medicijn onvoldoende resultaat heeft kan een volgend middel worden gegeven, waarbij een vooraf vastgesteld schema wordt gevolgd: veelal eerst een "modern" antidepressivum, en daarna achtereenvolgens een "klassiek" antidepressivum, toevoeging van lithium en een monoamineoxidase-remmer. Daarnaast kan het zinvol zijn om medicijnen en psychotherapie te combineren.

• Andere behandelingsmogelijkheden
  Hiertoe behoren lichttherapie (bij winterdepressies), psychomotore therapie (onder meer hardlopen), creatieve therapie, en elektroconvulsietherapie (als medicijnen niet helpen). 

Manisch-depressieve stoornis

• Medicijnen
  Medicijnen vormen voor iedereen met een manisch-depressieve stoornis een noodzakelijk onderdeel van de behandeling. Hoewel ze soms vervelende bijwerkingen hebben is zonder medicijnen eigenlijk geen verdere behandeling mogelijk. De belangrijkste groep van medicijnen vormen de zogenaamde stemmingsstabilisatoren: lithium, carbamazepine en valproaat. Daarnaast kan het noodzakelijk zijn om ook antipsychotica tegen manieën en antidepressiva tegen depressies te gebruiken.

• Psychotherapie
  Bij sommige mensen kan een aanvullende behandeling met psychotherapie helpen om meer greep te krijgen op de wisselende stemmingen. Soms is het wenselijk om ook de partner in de behandeling te betrekken.

Voorlichting

Goede voorlichting vormt een essentieel onderdeel van iedere behandeling. Vooral bij behandeling met medicijnen. Dit gebeurt door middel van folders, boeken, video’s of cursussen, en steunende begeleiding. Voor mensen met een manisch-depressieve stoornis wordt enkele keren per jaar een voorlichtingscursus georganiseerd, waaraan ook de partner of een andere betrokkene kan deelnemen. In deze cursussen leert u bijvoorbeeld hoe u via het maken van een zogenaamd noodplan vroegtijdig volgende episoden van een manie of depressie kunt herkennen en voorkomen. Naast deze cursus zijn ook folders, boeken en video's beschikbaar.

Rehabilitatie

U krijgt trainingen die kunnen helpen om het leven, als dat beperkt is door regelmatige of langdurende depressies of manieën, weer meer invulling en doelen te geven. Vooral mensen met frequente stemmingsschommelingen of chronische depressies kunnen hier baat bij hebben.

Nabehandeling

Als u hersteld bent van een depressie kunt u worden terugverwezen naar uw huisarts, of onder controle blijven bij de polikliniek. De meeste mensen met een manisch-depressieve stoornis zullen vrijwel altijd onder controle en nabehandeling blijven bij de polikliniek voor manisch-depressieven.